Uit de kast komen richting je omgeving is heel spannend! Zelfs zo spannend dat veel mensen het als een enorme berg voor zich zien staan. Steeds weer leidt dit tot: ‘de volgende keer dan maar…’.

 

Raar wezen?

Na mijn eigen ‘ontdekking’ heb ik nog even met mezelf geworsteld, tot mijn conclusie daar was: ik val op vrouwen. In die periode ook nog op mannen in mijn beleving. Ik had toch met mannen gedate en me tot ze aangetrokken gevoeld? Dat het nooit lang duurde en ze voor mijn gevoel te dichtbij kwamen liet ik buiten beschouwing. Ik viel op mannen én vrouwen. Het zorgde er voor dat ik me minder gek voelde. Nog onderdeel van de rest. Zoals bijv. mijn heteroseksuele vriendinnengroep.

 

Geef woorden aan iets en het bestaat

Zo, stap 1. Dit ben ik dus… Ieders proces hierin is anders. Ik wilde nu eerlijk zijn, vooral naar de persoon op wie ik verliefd was geworden. Het voor me houden was me niet in de koude kleren gaan zitten. Tijdens ‘het moment’ stond het als een berg voor me. Nerveus, emotioneel, angstig, het duurde een tijd voordat ik het durfde te zeggen. En daarna volgden nog een aantal ‘momenten’, met ieder een eigen lading. Zo vond ik het enger om aan mijn ouders en familie te vertellen dan aan vrienden. Wat als ze het raar zouden vinden? Of teleurgesteld zouden zijn? Zelfs bij mensen waarbij ik wist dat het ok zou zijn was het elke keer weer spannend. Maar steeds weer: wat een opluchting erna, een gevoel van vrijheid! Geef woorden aan iets en het bestaat… dat gold hier zeker. Het is fijn als het mag bestaan. Ik geloof dat je zelf niet toestaan jezelf te zijn het meest wrede is wat je jezelf aan kunt doen.

 

Onderdeel willen zijn van iets

Om me heen, op internet, in programma’s als ‘Uit de Kast’, overal zie ik terug dat het vertellen lastig is. Wat maakt dit lastig? Er speelt angst. Angst dat mensen anders reageren dan verwacht, anders met je omgaan, je veroordelen, etc. Mensen hebben altijd onderdeel willen zijn van een groep. Een must om te kunnen overleven. Ondanks het groeiende individualisme van tegenwoordig willen we nog steeds ergens bij horen. Want iedereen wil gewaardeerd worden en bevestigd worden in wie ze zijn. ‘Ben ik wel goed genoeg?’ is (on)bewust een veel voorkomende vraag. Nergens bij horen kan leiden tot eenzaamheid en een gevoel van onveiligheid. En zo doen we ons best dat te vermijden. Zie voor meer hierover de column van Roos Vonk, die o.a. verscheen in Intermediair.

 

Wat zijn systemen (1)

Ik zie hier het effect van systemen op het leven van mensen terug. Een systeem is een geheel van delen, die een bepaalde

Systeem van vrienden - Image courtesy of photostock at FreeDigitalPhotos.net

Systeem van vrienden – Image courtesy of photostock at FreeDigitalPhotos.net

interactie met elkaar hebben wat de structuur van het systeem maakt zoals die is. Voorbeelden van systemen zijn gezinnen, organisaties, teams, vriendengroepen, etc.

Systemisch werken is een vorm van professionele begeleiding waar gericht wordt op het individu én diens omgeving/context, niet alleen het individu. Met andere woorden, het systeem waar het individu onderdeel van vormt. Hierbij wordt gekeken naar de wisselwerking tussen de delen, de onderlinge relaties, verhoudingen en processen.

 

Systemisch werken(1)

Om verschillende redenen is het belangrijk om op systeem niveau naar mensen en/of groepen te kijken. Enerzijds omdat een systeem (groep) een eigen karakter heeft, die niet één op één te herleiden is van de eigenschappen van de delen (individuen). Een niet functionerend team is niet per definitie de optelling van bijvoorbeeld 8 niet functionerende teamleden. Het niet functioneren ontstaat door de interactie binnen de groep, bijv. door gebrek aan vertrouwen of vijandigheid. Anderzijds bepaalt een systeem voor een belangrijk deel het gedrag van de delen (individuen).

Zo groeit kind x op in een gewelddadige omgeving en toont vanaf de puberteit crimineel gedrag. Wanneer hij in een stabiel pleeggezin wordt geplaatst, komt hij langzamerhand op het rechte pad terecht. De persoon is hetzelfde, het systeem is verschillend. Met alleen naar het individu kijken kan tekort geschoten worden.

Daarnaast is het zo dat de delen afhankelijk van elkaar zijn, waardoor het systeem in beweging komt wanneer er bij één van de of meerdere delen iets verandert, op zoek naar een nieuwe balans. Dit betekent dus dat een verandering bij jou niet alleen effect heeft op jou zelf, maar ook effect heeft op jouw gehele systeem. Het systeem zal altijd zoeken naar balans en komt in actie om het evenwicht te herstellen met alle daarbij horende veranderingen. Dit maakt een systeem beweeglijk, maar maakt het dus ook spannend iets te veranderen. Want hoe ziet de nieuwe balans er uit? Ben jij in een nieuw evenwicht nog onderdeel van het systeem als ‘uit de kast gekomene’? En zo ja, hoe ziet jouw positie daarbinnen er dan uit?

 

Cindy en haar systemen

Cindy is een leuke meid van 32 jaar. Ze heeft een actief leven, breed sociaal netwerk en een hechte vriendengroep. Haar relatie met haar ouders en broer is niet heel goed, maar ook niet slecht.

Cindy’s omgeving en contacten zou je globaal in onderstaand figuur kunnen weergeven:

Leven van Cindy

 

Elk ballonnetje is een systeem waar Cindy onderdeel van vormt. Een uitgewerkt voorbeeld is het systeem van haar hechte vriendengroep. De lijnen laten de verhoudingen daarbinnen zien; een liefdesrelatie tussen Marcel en Frederique, wat spanning tussen Frederique en Kelly, etc. De dikke lijnen laten de hechtere vriendschappen zien. Dit systeem heeft, net als elk systeem, een hele eigen vorm en is dus uniek. Elke verandering, hoe klein ook, zal deze figuur doen veranderen.

 

Dubbelleven

Cindy heeft een tijd geleden richting zichzelf erkend lesbisch te zijn. Ze komt sindsdien ook wel eens in de ‘scene’. Dit vindt ze leuk, gezien ze hier echt zichzelf kan zijn! Ook heeft ze een aparte Facebook account aangemaakt voor haar nieuwe vrienden. Cindy leidt dus een dubbelleven… en dat begint ze lastig te vinden. Cindy heeft zich al meerdere keren voorgenomen hét te vertellen. Ze stelt uit, geen moment is goed en zo wordt het steeds groter. Ze is bang dat haar relatie met haar ouders slechter wordt, angst dat haar vriendengroep anders naar haar gaat kijken, angst om teleurgesteld te worden door reacties, mensen kwijt te raken en alleen achter te blijven.

 

Hoe kunnen coaching en counseling Cindy helpen?

Coaching en counseling kunnen Cindy op verschillende wijzen helpen, gezien zij op een aantal gebieden wat te doen heeft om prettiger in het leven te staan en eerlijk te kunnen zijn richting omgeving.

Voor Cindy is het belangrijk dat zij goed in contact komt met wie zij is en wie zij wil zijn. Uitgangspunt is niet dat de wereld moet weten hoe de vork in de steel zit, maar dat zij kan zijn wie zij wil zijn en het leven kan leiden dat zij wil leiden. De eerste focus ligt daarom op Cindy zelf en haar identiteit. Nog los van of omgeving het toestaat, is de vraag belangrijk of Cindy het zichzelf toestaat zichzelf te zijn en trots te zijn op wie zij is? Ja natuurlijk, zegt ze vanuit haar hoofd, maar in de praktijk… Het gaat dus niet om ‘begrijpen’ wie zij is, maar van binnenuit voelen wij zij is en daar trots op zijn. Dit kan ze gaan ervaren middels ervaringsgerichte oefeningen.

Daarnaast kan onderzocht worden hoe Cindy binnen haar systemen staat en hoe de verhoudingen eruit zien middels bijvoorbeeld opstellingen. Zie hieronder een verhelderend filmpje over (familie)opstellingen. Een opstelling kan van elk soort systeem gemaakt worden.

 

 

In een familieopstelling wordt het familiesysteem uitgebeeld. Een bekende manier is door dit te doen met andere mensen, die iemand uit jouw systeem vertegenwoordigen (representanten). In deze vorm raad ik persoonlijk een begeleider aan die gespecialiseerd is in familieopstellingen, omdat kennis hiervan en nauwkeurigheid wel echt een vereiste zijn.

 

Het gezin opstellen

In één op één begeleiding kan ook gewerkt worden met opstellingen, maar dan zonder andere mensen. Cindy beeldt haar systeem uit (bijv. met poppetjes) en hoe iedereen ten opzichte van elkaar staat, als ook wat dat met haar doet. Duidelijk kan ook worden waarom het systeem deze vorm heeft gekregen.

Cindy’s opstelling kan er bijvoorbeeld als hier rechts onder uit zien. De richting van de pijl geeft aan welke richting de personen op kijken.

Wat valt hier op?Opstelling Cindy

  • Ouders staan wel naast elkaar, maar er is ook wel afstand
  • Ouders kunnen broer goed zien. Die staat tussen hun in en kijkt hun aan
  • Cindy kijkt naar de ruggen van haar ouders
  • Cindy kan haar broer, via een omweg, wel zien
  • Cindy staat dichter bij haar moeder dan bij haar vader
  • Cindy staat aan de buitenkant

Wat zegt dit? Daar kan alleen Cindy antwoord op geven.

 

Haar opgestelde systeem zo voor zich zien, ontdekken wat de rol van familiegeschiedenis hierop is en hoe Cindy op dit alles reageert kan zorgen voor veel inzichten. Zo zou Cindy kunnen ontdekken dat zij wat buiten het gezin valt en hoe dat komt (zoals hierboven). Kijkende naar de opstelling is het begrijpelijk dat zij angst heeft buiten het systeem te vallen. Welke behoeften en neigingen komen er nu bij Cindy op? Welke kwetsuren en verlangen heeft zij? Hoe liggen de verhoudingen en hoe zouden negatieve energieën doorbroken kunnen worden? Wat zou er kunnen gebeuren wanneer het systeem bewogen wordt? Wat is er nodig om het systeem een prettigere vorm te laten krijgen, zodat het veilig voor Cindy voelt uit de kast te komen richting haar familie? Wat heeft ze hierin bij zichzelf te doen en wat met de andere gezinsleden? Allemaal vragen die naar aanleiding van een opstelling aan bod komen en die Cindy verder kunnen helpen in haar proces.

Op zelfde wijze kunnen andere systemen aan bod komen.

 

Ik hoor graag jullie ervaringen met ‘het’ vertellen in jullie systemen! Hoe was dat en wat was de invloed van de vorm van het systeem daar op?

  

(1) Gebaseerd op het boek van Joop Willemse: Anders kijken; theorie en praktijk van de systeembenadering

 

 

Tagged on:                                                         
%d bloggers op de volgende wijze: